ಮೌನವಾದ ಗಾನಕೋಗಿಲೆ ಎಸ್. ಜಾನಕಿ; ಬಹುಭಾಷಾ ಸಂಗೀತ ಲೋಕದ ದಂತಕಥೆಗೆ ವಿದಾಯ

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸಂಗೀತ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತುಂಬಲಾರದ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಸುಮಧುರ ಕಂಠದಿಂದ ಐದು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಸಂಗೀತಾಭಿಮಾನಿಗಳ ಮನ ಗೆದ್ದಿದ್ದ ಖ್ಯಾತ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಅವರು ಜುಲೈ 11ರಂದು ಮೈಸೂರಿನ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರಿಗೆ 88 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ವಯೋಸಹಜ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗಳು ಅಪ್ಸರಾ ವೈದ್ಯುಲಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದ ಮೂಲಕ ಈ ದುಃಖದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕುಟುಂಬದ ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಆರು ದಶಕಗಳ ಅಮೋಘ ಸಂಗೀತ ಪಯಣ

ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಸುಮಾರು ಆರು ದಶಕಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು 20ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 48 ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಧ್ವನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಮಲಯಾಳಂ ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ ಅವರು, ಒಡಿಯಾ, ತುಳು, ಉರ್ದು, ಪಂಜಾಬಿ, ಬೆಂಗಾಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಜಪಾನೀಸ್, ಜರ್ಮನ್ ಹಾಗೂ ಸಿಂಹಳ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗಾಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು.

ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಸಂಗೀತಾಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧರನ್ನಾಗಿಸಿದ ಅಪರೂಪದ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿ ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಸಂಗೀತದತ್ತ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಒಲವು

1938ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 23ರಂದು ಅಂದಿನ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ (ಇಂದಿನ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ) ಪಲ್ಲಪಟ್ಟಲ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಅವರಿಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣ ಹೆಚ್ಚು ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಾದಸ್ವರ ಕಲಾವಿದರ ಬಳಿ ಸಂಗೀತದ ಮೂಲಭೂತ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಅವರು ಕೇವಲ ಒಂಬತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು.

ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದು, 1957ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ತಮಿಳಿನ 'ವಿಧಿಯಿನ್ ವಿಲೈಯಾಟ್ಟು' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ ಕೇವಲ 19 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳು

ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ಹಾಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ವಿಶೇಷ. ಪಿ.ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್, ಎಸ್.ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಹಾಗೂ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಿದ ಅನೇಕ ಹಾಡುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಕನ್ನಡಿಗರ ಮನದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದೆ ಉಳಿದಿವೆ.

ಅವರ ಸುಮಧುರ ಕಂಠದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿಗರು ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ 'ಗಾನ ಕೋಗಿಲೆ' ಎಂದು ಕರೆದರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದೆಲ್ಲೆಡೆ 'ನೈಟಿಂಗೇಲ್ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯಾ' ಎಂಬ ಗೌರವ ಅವರಿಗೆ ಲಭಿಸಿತ್ತು.

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ಸರಳತೆ

ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಅವರ ಸರಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅನೇಕ ಗಣ್ಯರು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ದಿವಂಗತ ಎಸ್.ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಅನೇಕ ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯಭರಿತ ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಸಿ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ರಂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿರಿಯ ಗಾಯಕಿ ಪಿ. ಸುಶೀಲಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಾಡುವಾಗ ಪುರುಷ ಧ್ವನಿಯನ್ನೂ ಅನುಕರಿಸಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆ ಅನೇಕರನ್ನು ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸಿತ್ತು.

ಖ್ಯಾತಿಯ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸರಳತೆ, ವಿನಯ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳ ನೆನಪು.

ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಂದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿವರೆಗೆ

ತಮ್ಮ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗೀತ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಅವರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, 33 ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್, ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕಲೈಮಾಮಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿದ್ದವು.

2013ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿದ್ದ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಈ ಗೌರವ ಬಹಳ ತಡವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದ ಅವರು, ತಮಗೆ ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವಾದ ಭಾರತ ರತ್ನ ನೀಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು.

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿನ ನೋವುಗಳು

1997ರಲ್ಲಿ ಪತಿ ವಿ. ರಾಮಪ್ರಸಾದ್ ನಿಧನರಾದ ಬಳಿಕ ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಬಿಳಿ ಸೀರೆಯನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಶಾಶ್ವತ ಉಡುಪಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದೇ ವರ್ಷದ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಪುತ್ರ ಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ ಅವರ ನಿಧನವೂ ಅವರನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಾಡಿತ್ತು.

ಸರ್ಕಾರದ ಗೌರವದೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ

ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಅವರ ನಿಧನಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಗಣ್ಯರು ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಗೌರವದೊಂದಿಗೆ ನೆರವೇರಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಬಳಿಕ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಕಣಿಯನಹುಂಡಿ ಗ್ರಾಮದ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಒಂದು ಯುಗದ ಅಂತ್ಯ

ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಭಾಷೆಯ ಗಡಿ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ ಅಪರೂಪದ ಗಾಯಕಿ ಎಸ್. ಜಾನಕಿ. ಪ್ರೇಮಗೀತೆ, ಭಕ್ತಿಗೀತೆ, ಜನಪದ, ಭಾವಗೀತೆ, ದುಃಖಗೀತೆ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಡು ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲೂ ತಮ್ಮದೇ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದ್ದ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಲೋಕದ ಅಮೂಲ್ಯ ಆಸ್ತಿ. ಅವರು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ದೂರವಾದರೂ, ಅವರ ಅಮರ ಗಾನ ಮುಂದಿನ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಮನದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಜೀವಂತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಲಿದೆ.