ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಂಬಾರಿ ಆನೆ ಬೆದರಿದ ಪ್ರಕರಣ: 1 ತಿಂಗಳ ಕಡ್ಡಾಯ ತಾಲೀಮಿಗೆ ಸೂಚನೆ

ನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ನಗರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಜಂಬೂಸವಾರಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ವೇಳೆ, ನಾಡದೇವತೆ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಯ ಅಂಬಾರಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಸೋಮಣ್ಣ ಎಂಬ ಆನೆ ಏಕಾಏಕಿ ಬೆದರಿ ಜನರತ್ತ ಓಡಿದ ಘಟನೆಯು ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ತೀವ್ರ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಮಾವುತರ ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಭಾರಿ ದೊಡ್ಡ ದುರಂತವೊಂದು ಕೂದಲೆಳೆಯ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಹೋಗಿತ್ತು.

ಆದರೆ, ಈ ಗಂಭೀರ ಲೋಪವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಅರಣ್ಯ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಸಚಿವ ರಾಮಲಿಂಗಾರೆಡ್ಡಿ ಅವರು, ಘಟನೆಯ ಸಮಗ್ರ ವರದಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಮರುಕಳಿಸದಂತೆ ತಡೆಯಲು, ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ನಡೆಯುವ ದಸರಾ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಆನೆಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 20 ದಿನಗಳಿಂದ ಒಂದು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಕಠಿಣ ತಾಲೀಮು ನಡೆಸುವಂತೆ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಂಬೂಸವಾರಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವೈಭವದಿಂದ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗರ ತಾಲೂಕಿನ ಸಕ್ರೆಬೈಲು ಆನೆ ಬಿಡಾರದ ಜನಪ್ರಿಯ ಆನೆಯಾದ ಸೋಮಣ್ಣ, ತಾಯಿ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಯ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿ ಹೊತ್ತು ಗಾಂಭೀರ್ಯದಿಂದ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ. ಸುತ್ತಲೂ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿದ್ದ ಭಕ್ತರು ಕೈಮುಗಿದು ಪುನೀತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಮೆರವಣಿಗೆಯು ಜನನಿಬಿಡ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಏಕಾಏಕಿ ಮೊಳಗಿದ ಬೃಹತ್ ಸದ್ದಿನ ಮಂಗಳವಾದ್ಯಗಳು, ಡಿಜೆ ಸದ್ದು ಅಥವಾ ಕಿವಿಗಡಚಿಕ್ಕುವ ಪಟಾಕಿಗಳ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಜನರ ನೂಕುನುಗ್ಗಲಿಗೆ ಸೋಮಣ್ಣ ಆನೆ ವಿಚಲಿತಗೊಂಡಿತು. ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ತಪ್ಪಿದ ಆನೆ, ಬೆದರಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಜನ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರಿಕೇಡ್‌ಗಳತ್ತ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಭಯಭೀತರಾದ ನೂರಾರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಪ್ರಾಣಭಯದಿಂದ ದಿಕ್ಕಾಪಾಲಾಗಿ ಓಡಿದರು. ನೂಕುನುಗ್ಗಲಿನಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಬಿದ್ದು ಗಾಯಗೊಂಡರು ಹಾಗೂ ರಸ್ತೆಬದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರಿಕೇಡ್‌ಗಳು ಜಖಂಗೊಂಡವು. ಆನೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಮಾವುತರು ಮತ್ತು ಕಾವಾಡಿಗರು ಅತ್ಯಂತ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಕೊನೆಗೂ ಸೋಮಣ್ಣನನ್ನು ಹರಸಾಹಸಪಟ್ಟು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಈ ಘಟನೆಯು ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ನಡುಕ ಹುಟ್ಟಿಸಿತ್ತು.

ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹ

ಘಟನೆ ನಡೆದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತರಾದ ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವ ರಾಮಲಿಂಗಾರೆಡ್ಡಿ ಅವರು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ, ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ವರಿಷ್ಠಾಧಿಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ದೂರವಾಣಿ ಮೂಲಕ ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿ, ಘಟನೆಯ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿದರು.

ಪರಿಶೀಲನೆ ವೇಳೆ ಸಚಿವರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮುಂದೆ ಹಲವು ಖಡಕ್ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟರು. ಸಕ್ರೆಬೈಲು ಬಿಡಾರದಿಂದ ಕರೆತಂದಿದ್ದ ಆನೆ ಏಕಾಏಕಿ ವಿಚಲಿತಗೊಳ್ಳಲು ನಿಖರ ಕಾರಣವೇನು? ನಿಯಮ ಮೀರಿ ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸಲಾಗಿತ್ತೇ ಅಥವಾ ಅತಿಯಾದ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕಗಳ ಬಳಕೆಯಾಯಿತೇ? ಮೆರವಣಿಗೆಗೂ ಮುನ್ನ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ, ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ನಡುವೆ ಸೂಕ್ತ ಸಮನ್ವಯತೆ ಇತ್ತೇ? ಸುರಕ್ಷತಾ ಬ್ಯಾರಿಕೇಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತೇ? ಆನೆ ಓಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಗಂಭೀರ ಗಾಯಗಳಾಗಿವೆಯೇ? ಎಷ್ಟು ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ನೆರವೇನು?

ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಜೀವಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಹಾನಿಯಾಗಿದ್ದನ್ನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ನಂತರ ಸಚಿವರು ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟರಾದರೂ, ಇಂತಹ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿತನವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಸಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು.

ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಿಂದ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ

ಮೈಸೂರು ದಸರಾದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳಿಗೆ ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಕಠಿಣ ತಾಲೀಮು ನೀಡಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವ ಮಾದರಿಯನ್ನೇ ಇನ್ಮುಂದೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ದಸರಾ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲೂ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸಚಿವರು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಿಂದ ಜಂಬೂಸವಾರಿ ಆರಂಭವಾಗುವ ಕನಿಷ್ಠ 20 ದಿನಗಳಿಂದ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ, ನಿಯೋಜಿತ ಆನೆಗಳಿಗೆ ನುರಿತ ಮಾವುತರು ಮತ್ತು ಕಾವಾಡಿಗರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ತಾಲೀಮು ನಡೆಸಬೇಕು. ಭಾರೀ ಜನಸಂದಣಿ, ವಾದ್ಯಗಳ ಕರ್ಕಶ ಸದ್ದು, ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಸೆಟ್, ಹೂಮಾಲೆಗಳ ಭಾರ ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿಯ ಬೆಳಕಿನ ಝಗಮಗಿಸುವಿಕೆಗೆ ಆನೆಗಳು ಹೆದರದಂತೆ ನಗರದ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲೇ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ತಾಲೀಮು ನಡೆಸಿ, ಆನೆಗಳನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಅಂಬಾರಿಯ ಭಾರವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮರಳಿನ ಮೂಟೆಗಳನ್ನು ಆನೆಗಳ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಿ ದಿನಂಪ್ರತಿ ನಡಿಗೆ ತಾಲೀಮು ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

ಆನೆಗಳ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಕಡ್ಡಾಯ

ಆನೆಗಳು ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಊಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆನೆಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಚಿವರು ಹೇಳಿದರು. ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಗಂಡಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದದ ಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಮದದಿಂದ ಹೊರಬಂದಿವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಪಶುವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಬೇಕು. ಆನೆಯ ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಕಾಲಿನ ಉಗುರುಗಳ ಆರೋಗ್ಯ, ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಒತ್ತಡವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಆನೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಅಂಬಾರಿ ಹೊರಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಕೇವಲ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಸಾಲದು, ಆನೆಯು ಜನಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು.

ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಬರಬಾರದು

"ದಸರಾ ಜಂಬೂಸವಾರಿ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವವಲ್ಲ. ಅದು ಕೋಟ್ಯಂತರ ಕನ್ನಡಿಗರ ಭಕ್ತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರತೀಕ. ಇಂತಹ ಪವಿತ್ರ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಬೆದರಿ ಓಡುವುದು, ಅಂಬಾರಿ ಅಲುಗಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಮೆರವಣಿಗೆ ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆತಂಕ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೂ ನೋವು ತರುತ್ತದೆ," ಎಂದು ಸಚಿವ ರಾಮಲಿಂಗಾರೆಡ್ಡಿ ಬೇಸರ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪೊಲೀಸರು ಹಾಗೂ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತವು ಉತ್ಸವದ ವೇಳೆ ಆನೆಗಳ ಸುತ್ತ ಕನಿಷ್ಠ 50 ಅಡಿಗಳ ಸುರಕ್ಷಿತ ಅಂತರವನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕು, ಆನೆಗಳ ಸಮೀಪ ಅತಿಯಾದ ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರಚೋದನಕಾರಿ ಸದ್ದು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಆದೇಶಿಸಿದರು.