ಮಹಾದಾಯಿ ಯೋಜನೆ: ಕೇಂದ್ರದ ಕೊಕ್ಕೆ, ರಾಜ್ಯದ ವೈಫಲ್ಯ

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿ ನೀರು ವಿವಾದದ ಕುರಿತು ನಿರಂತರ ಚರ್ಚೆಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡರ ಸಭೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆಯಾದರೂ ಕಿತ್ತೂರು ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದ ಜೀವನಾಡಿ ಆಗಿರುವ ದಶಕಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಮಹಾದಾಯಿ ಯೋಜನೆಯು ಮಾತ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ತೊಡಕುಗಳಿಂದ ನನೆಗುದಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದೆ.

ಕಾವೇರಿ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ತೋರುವ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮಹಾದಾಯಿ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ತೋರಬೇಕು ಎಂಬ ಒತ್ತಾಯಗಳೂ ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತಿವೆ. ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖಾನಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಮಹಾದಾಯಿ ನದಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 35 ಕಿ.ಮೀ. ಹರಿದು, ಗೋವಾ ಮೂಲಕ ಮಾಂಡೋವಿ ನದಿಯಾಗಿ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರಲಿದೆ.

ಮಹಾದಾಯಿ ಉಪನದಿಗಳಾದ ಕಳಸಾ ಮತ್ತು ಬಂಡೂರಿ ನಾಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಬತ್ತಿ ಹೋಗಿರುವ ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಗೆ ಹರಿಸಿ, ಕಿತ್ತೂರು ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ನೀಗಿಸುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲೇ ರೂಪುಗೊಂಡ ಈ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆಗೆ ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಎಸ್.ಎಂ. ಕೃಷ್ಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಾತ್ವಿಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು.

ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಹೋರಾಟದ ಬಳಿಕ 2010ರಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ ಮಹಾದಾಯಿ ಜಲವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣವು 2018ರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು. ಇದರನ್ವಯ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ 3.99 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಕಾಮಗಾರಿ ನಡೆಸಲು ಸುಮಾರು 71 ಎಕರೆ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅನುಮತಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರಕರಣವು ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಇನ್ನು ನದಿಯ ಹರಿವು ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಗೋವಾದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.

ಕಾವೇರಿಗೆ ಸಿಗುವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಮಹಾದಾಯಿಗೆ ಏಕಿಲ್ಲ?

ತಮಿಳುನಾಡಿನೊಂದಿಗೆ ಕಾವೇರಿ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆ ವಿಚಾರ ಬಂದರೆ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಭೆಗಳು, ಚರ್ಚೆಗಳು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಒದಗಿಸುವ ಮಹಾದಾಯಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಮಾತ್ರ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸಮರ್ಪಕ ದಾಖಲೆ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಒಮ್ಮತ ಮೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದು ರೈತ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಆರೋಪ.

ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ, ನರಗುಂದ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇಡೀ ಕಿತ್ತೂರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ತಾಲೂಕುಗಳು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗಾಗಿ ಪರದಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಸಿದಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಂಡು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಅಗತ್ಯ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಉಗ್ರ ಹೋರಾಟ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೋರಾಟಗಾರರು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.