ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ 1 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಬಾಡಿಗೆ: ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್ ಶುಲ್ಕವೇ ಈಗ ದೊಡ್ಡ ವಿವಾದ

ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವ ಕಟ್ಟಡ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಳಸಲು ದಿನಕ್ಕೆ 1 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು 10 ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಠೇವಣಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ವಿಚಾರ ತೀವ್ರ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟಗಳಿಗೆಂದೇ ಮೀಸಲಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಲು ಇಷ್ಟೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತ ವಿಧಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಹೋರಾಟದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವಂತಿದೆ ಎಂದು ಹೋರಾಟಗಾರರು ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಗಾಂಧಿನಗರದ ಶೇಷಾದ್ರಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್ ಆವರಣದ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಬೃಹತ್ ಮುಚ್ಚಿದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಳೆ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನ ನಡುವೆಯೂ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಸೇರಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಸೌಲಭ್ಯ ಈಗ ದುಬಾರಿ ಬಾಡಿಗೆಯಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಕೈಗೆಟುಕದಂತಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಕೇಳಿಬಂದಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸ್ಥಳ ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಬೀಗ ಹಾಕಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದು, ದುಬಾರಿ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸುವ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಇದೆ.

ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ದುಬಾರಿ ಬಾಡಿಗೆ

ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕಟ್ಟಡ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಭಾಂಗಣವಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಹೋರಾಟಗಾರರ ಪ್ರಮುಖ ವಾದ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆ, ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಲೆಂದು ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಈಗ ಇದೇ ಸ್ಥಳದ ಬಳಕೆಗೆ ಸುಮಾರು 1 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಬಾಡಿಗೆ ಹಾಗೂ 10 ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಠೇವಣಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೋರಾಟಗಾರರು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸದೃಢ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಈ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಭರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಗಳು, ರೈತ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಆಶಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರು, ಚಾಲಕರ ಸಂಘಗಳು, ನಿವೃತ್ತ ನೌಕರರು, ವಿಕಲಚೇತನರ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ನಾಗರಿಕ ಹೋರಾಟಗಳಿಗೆ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಹೊರೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಉಳಿಸಿ ಹೋರಾಟ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಗಂಡಸಿ ಸದಾನಂದಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಚಾಲಕರು, ಕನ್ನಡಪರ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಶಿಕ್ಷಕರು, ಮಾಜಿ ಸೈನಿಕರು, ವೈದ್ಯರು, ಆಶಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರು, ವಿಕಲಚೇತನರು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಘಟನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. ಇಂತಹ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ದುಬಾರಿ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವುದು ಹೋರಾಟಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಕ್ರಮ ಎಂದು ಅವರು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮಳೆ-ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಬೇಕಿದ್ದ ಕಟ್ಟಡವೇ ಕೈಗೆಟುಕದಂತಾಗಿದೆ

ಈ ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವುದು ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ. ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುವವರು ಮಳೆ, ಬಿಸಿಲು ಮತ್ತು ಇತರ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಬೃಹತ್ ಮುಚ್ಚಿದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

2018ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಈ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೋರಾಟಗಾರರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಾಹನ ನಿಲುಗಡೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಸೇರಬಹುದಾದ ಮುಚ್ಚಿದ ಸ್ಥಳವೂ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕವೂ ಈ ಸೌಲಭ್ಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದಿದೆ.

ಹೋರಾಟಗಾರರ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ, ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಬಯಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಳೆ ಬಂದರೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಬಿಸಿಲಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರು, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವವರು ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ‘ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂದಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು?

ಈಗ ಎದ್ದಿರುವ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿದೆ. ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಮೇಲಿನ ಮಹಡಿಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಈ ವರ್ಷದ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು.

ಆಗ ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರಿಂದ ಶುಲ್ಕ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಮೊದಲ ಮಹಡಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಸಭಾಂಗಣದ ಮಾದರಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವಕ್ಕೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು.

ಆದರೆ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳ ಬಳಿಕ ಇದೀಗ 1 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು 10 ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಠೇವಣಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಕುರಿತು ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿರುವುದು ಹೊಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದ ನಿಲುವು ಮತ್ತು ಈಗಿನ ಶುಲ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಡುವೆ ಏನು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಬೇಕು ಎಂದು ಹೋರಾಟಗಾರರು ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಬಳಕೆಯ ಸ್ವರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಈ ಮುಚ್ಚಿದ ಸ್ಥಳದ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. 2025ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ‘ಮತ ಕಳ್ಳತನ’ ಆರೋಪದ ವಿರುದ್ಧ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಲು ಇದೇ ಹೊಸ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಳಸಿತ್ತು. ಆಗ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಘಾಟನೆ ನಡೆದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಗೆ ಬಾಡಿಗೆ ಅಥವಾ ಶುಲ್ಕ ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದ ಕಡೆಯಿಂದ ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಲು ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳದ ಪ್ರಯೋಜನ ಆಗಲೇ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತು.

21 ಎಕರೆಯ ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಜಾಗ?

ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್ ಸುಮಾರು 21 ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಹಳೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರಾಗೃಹದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹಳೆಯ ಜೈಲು ಬ್ಯಾರಕ್‌ಗಳು, ಗೋಪುರ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನದ ಭಾಗಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ವಿಶೇಷತೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಈ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು ಐದು ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಮೂಲತಃ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೋರಾಟಗಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆರೋಪಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಉಳಿದ ಜಾಗವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಥವಾ ಇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ವಿವಾದ ಕೇವಲ 1 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಐದು ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಳಕೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ನಿಜವಾದ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ತರ ಬೇಕು ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.

‘ಬೀಗ ಹಾಕಿದ ಕಟ್ಟಡ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಇಲ್ಲದ ಶೌಚಾಲಯ’

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಯೊಂದು ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಮುಚ್ಚಿದ ಕಟ್ಟಡದ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದೆ. ಕಟ್ಟಡ ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಮುಚ್ಚಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಶೌಚಾಲಯಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿವೆ.

ದುಬಾರಿ ಬಾಡಿಗೆ ಪಾವತಿಸಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸುವ ಸಂಘಟನೆ ಬಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ತೆರಿಗೆ ಹಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸೌಲಭ್ಯ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಜನರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗದೆ, ಬಾಡಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದರ ಉದ್ದೇಶವೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹೋರಾಟಗಾರರು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್ ಏಕೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು?

ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಟೌನ್‌ಹಾಲ್, ಮೌರ್ಯ ಸರ್ಕಲ್, ಬನ್ನಪ್ಪ ಪಾರ್ಕ್, ಎಂಜಿ ರಸ್ತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ನಗರದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಧರಣಿ ಮತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆಗಳಿಂದ ವಾಹನ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಚರ್ಚೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು.

2004ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದ ಎಸ್. ಮರಿಸ್ವಾಮಿ (ಐಪಿಎಸ್​) ಅವರು ಟೌನ್‌ಹಾಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಜನನಿಬಿಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಧರಣಿ, ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಥಳ ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು. ಹಳೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರಾಗೃಹದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜಾಗ ಮೀಸಲಿಡುವಂತೆ ಅವರು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿ 2005ರಲ್ಲಿ ಧರಂ ಸಿಂಗ್ ಸರ್ಕಾರ ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮತ್ತು ಧರಣಿಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿತ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.

ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಆಗುವ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ 2022ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಂತರ ಆದೇಶ ನೀಡಿ (ನಂತರ ಆಗಸ್ಟ್ 2022ರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು), ನಗರದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಡೆಸುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿತು.

ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಬಿಡದಿ ಸಮಗ್ರ ಪಟ್ಟಣ ಯೋಜನೆ ವಿರುದ್ಧ ಜೆಡಿಎಸ್ ನಡೆಸಿದ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ತಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಬಳಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಆರೋಪ

ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುವವರ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಈ ಹಿಂದೆಯೂ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಈ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶೇಷಾದ್ರಿ ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಬೇಲಿಯ ಎತ್ತರ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕ್ರಮದ ವಿರುದ್ಧವೂ ಟೀಕೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಹೋರಾಟಗಾರರು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು.

ಹೋರಾಟದ ಹಕ್ಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ

2026ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿಯೂ, ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಯ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಕೋರುವ ಅರ್ಜಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಹಕ್ಕು ಇದ್ದರೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಗೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾನೂನು ತತ್ವವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೋರಾಟಗಾರರ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬೇರೆ. ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಸರ್ಕಾರವೇ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಳೆ-ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಲು ದಿನಕ್ಕೆ 1 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ವಿಧಿಸುವುದು ‘ಸಮಂಜಸ ನಿಯಂತ್ರಣ’ವೇ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ತಡೆಯೇ ಎಂಬುದೇ ಈಗಿನ ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು.

‘ಸಣ್ಣ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಅಥವಾ ರಿಯಾಯಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೇಕು’

ಹೋರಾಟಗಾರರು ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಂಪಡೆಯಬೇಕು ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಸಣ್ಣ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೋರಾಟಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾವೇಶ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವ ಬದಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನೀತಿ ರೂಪಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಸಲಹೆಯೂ ಕೇಳಿಬಂದಿದೆ. ಹೋರಾಟಗಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ, ಸಂಘಟನೆಯ ಸ್ವರೂಪ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಅವಧಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ರಿಯಾಯಿತಿ ಶುಲ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಇದೆ.

ಜಿಬಿಎ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಈಗ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ಬೇಕಾಗಿದೆ. 1 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು 10 ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಠೇವಣಿಯನ್ನು ಯಾವ ಅಧಿಕೃತ ಆದೇಶ ಅಥವಾ ಶುಲ್ಕಪಟ್ಟಿಯಡಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ? ಈ ಶುಲ್ಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಥವಾ ಇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೋರಾಟಗಳು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದರ ಇದೆಯೇ? ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಮೂಲತಃ ಮೀಸಲಾದ ಐದು ಎಕರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಷ್ಟು ಜಾಗ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ? ಮುಚ್ಚಿದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಏಕೆ ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಾಗರಿಕರು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಹೋರಾಟದ ಸ್ಥಳವೇ ‘ಬಾಡಿಗೆ ಸ್ಥಳ’ವಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ?

ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜನರು ಕೇವಲ ಒಂದು ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾರ್ಮಿಕರಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳವರೆಗೆ, ರೈತರಿಂದ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರವರೆಗೆ, ವಿವಿಧ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಂದ ನಾಗರಿಕ ಹೋರಾಟಗಳವರೆಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಇದು ವೇದಿಕೆ.