Women's Reservation Bill | ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಮಸೂದೆ ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರದ ಬಳಿ ಇದೆಯೇ ಅಗತ್ಯ ಸಂಖ್ಯಾಬಲ?

ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶೇ. 33ರಷ್ಟು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ನೀಡುವ 'ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ವಂದನ್ ಅಧಿನಿಯಮ' ಅಥವಾ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಾಯ್ದೆಯು ಈಗ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಸಮರದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 16 ರಿಂದ 18 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿರುವ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೂರು ದಿನಗಳ ವಿಶೇಷ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ದೇಶದ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದಿರುವುದು ಈಗ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಕೆಂಗಣ್ಣಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ಬುಧವಾರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಖರ್ಗೆ ಅವರ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 'ಇಂಡಿಯಾ' (INDIA) ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರದ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಸೂದೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಒಮ್ಮತದ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಮಸೂದೆಯಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ?

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಮಂಡಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ 'ಸಂವಿಧಾನ (131ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ-2026' ಮತ್ತು 'ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಮಸೂದೆ-2026' ರ ಪ್ರಕಾರ, 2029ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಿಂದ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

1. ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಏರಿಕೆ: ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶೇ. 33ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು ಲೋಕಸಭೆಯ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ 543 ರಿಂದ 850ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ.

2. 2011ರ ಜನಗಣತಿ ಆಧಾರ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯು ಹೊಸ ಜನಗಣತಿಯ ನಂತರ ನಡೆಯಬೇಕು. ಆದರೆ, ಸರ್ಕಾರವು 2011ರ ಹಳೆಯ ಜನಗಣತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮರುನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ.

3. ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲೂ ಅನ್ವಯ: ಕೇವಲ ಲೋಕಸಭೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲೂ ಸದಸ್ಯ ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಟೀಕೆಗಳು

ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಖರ್ಗೆ ಅವರು ಸಭೆಯ ನಂತರ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ನಾವು ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಪರವಾಗಿದ್ದೇವೆ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುತ್ತಿರುವ ಹಾದಿ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಕುತಂತ್ರ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ," ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

• ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯ: ತಮಿಳುನಾಡು, ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಂತಹ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕಳೆದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿವೆ. ಈಗ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಈ ರಾಜ್ಯಗಳ ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳ ಪಾಲು ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಹಿಂದಿ ಭಾಷಿಕ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು 'ಇಂಡಿಯಾ' ಕೂಟದ ಪ್ರಬಲ ವಾದ.

• ಒಳ ಮೀಸಲಾತಿ ಇಲ್ಲ: ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಜೆಡಿ ಅಂತಹ ಪಕ್ಷಗಳು ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಸಿ, ಎಸ್‌ಟಿ ಮತ್ತು ಓಬಿಸಿ (OBC) ವರ್ಗದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಒಳ ಮೀಸಲಾತಿ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಸೂದೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

• ಕೇವಲ ಚುನಾವಣಾ ತಂತ್ರ: "ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿದ್ದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಮೀಸಲಾತಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದನ್ನು 2029ಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಿರುವುದು ಕೇವಲ ಚುನಾವಣಾ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ," ಎಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಸದ ಜೈರಾಮ್ ರಮೇಶ್ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. 543 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲೇ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡಿ ಎಂದು ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಂಖ್ಯಾಬಲದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ: ಎನ್‌ಡಿಎಗೆ ಸವಾಲು

ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ 'ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತ' ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಸದನದ ಒಟ್ಟು ಸದಸ್ಯ ಬಲದ ಶೇ. 50ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಅಂದು ಹಾಜರಿದ್ದು ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವವರಲ್ಲಿ 2/3 ಭಾಗದಷ್ಟು ಸದಸ್ಯರು ಮಸೂದೆಯ ಪರವಾಗಿ ಮತ ಹಾಕಬೇಕು.

ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ:

• ಎನ್‌ಡಿಎ (NDA) ಬಲ: 293 (ಬಿಜೆಪಿ-240, ಟಿಡಿಪಿ-16, ಜೆಡಿಯು-12 ಮತ್ತು ಇತರರು).

• ಇಂಡಿಯಾ (INDIA) ಬಲ: ಸುಮಾರು 235.

• 2/3 ಬಹುಮತದ ಗುರಿ: ಸುಮಾರು 364 ಮತಗಳು.

• ಇಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 71 ಮತಗಳ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (100) ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ (37) ಒಂದಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರೆ ಈ ಮಸೂದೆ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ:

• ಎನ್‌ಡಿಎ ಬಲ: 141.

• ಇಂಡಿಯಾ ಬಲ: 60+.

• 2/3 ಬಹುಮತದ ಗುರಿ: 164 ಮತಗಳು.

• ಇಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 23 ಮತಗಳ ಕೊರತೆಯಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕಾರಗೊಳಿಸಲು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಸದಸ್ಯರ ಸಭಾತ್ಯಾಗ (Walkout) ಅಥವಾ ಗೈರುಹಾಜರಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಷ್ಟೂ ಬಹುಮತದ ಅಂಕಿಅಂಶ ತಲುಪುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಒಗ್ಗಟ್ಟು

ಬುಧವಾರ ನಡೆದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ (ಕಾಂಗ್ರೆಸ್), ತೇಜಸ್ವಿ ಯಾದವ್ (ಆರ್‌ಜೆಡಿ), ಸಾಗರಿಕಾ ಘೋಷ್ (ಟಿಎಂಸಿ), ಸಂಜಯ್ ರಾವತ್ (ಶಿವಸೇನೆ-ಯುಬಿಟಿ), ಸುಪ್ರಿಯಾ ಸುಳೆ (ಎನ್‌ಸಿಪಿ), ಸಂಜಯ್ ಸಿಂಗ್ (ಆಪ್), ಮತ್ತು ಅಖಿಲೇಶ್ ಯಾದವ್ (ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ - ವರ್ಚುವಲ್ ಆಗಿ) ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಕಾಪಾಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆ ನಾಯಕ ಟಿ.ಆರ್. ಬಾಲು ಕೂಡ ದನಿಯೆತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಗಳು ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿವೆ.

ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯು ಕೇವಲ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕಿನ ವಿಷಯವಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಈಗ ದೇಶದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ನಡುವಿನ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 850 ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಲೋಕಸಭೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗೆ ದೇಶದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಒಕ್ಕೂಟ ರಚನೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಿದೆ. ಇಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಈ ವಿಶೇಷ ಅಧಿವೇಶನವು ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸುವುದು ಖಚಿತ.

ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳ ಮನವೊಲಿಸಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾಗಿ ಮಸೂದೆ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಡೀ ದೇಶ ಕಾತರದಿಂದ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದೆ.