ಹಲವು ಮೈನಸ್‌ಗಳು! ಆದರೆ... ವಿಪಕ್ಷ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ 'ರಾಹುಲ್‌' ಬಿಗ್‌ ಪ್ಲಸ್!

ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಬಿಜೆಪಿ ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿಗಿಯಾದ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿರುವುದರ ಫಲವಾಗಿ ಸಂವಿಧಾನ ಪ್ರೇಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಂತಕರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ ಹುಟ್ಟಿಸಿದೆ.

ಇಂತಹ ಆತಂಕವು ಕಳೆದ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದು ಅದು ಸದ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಲಕ್ಷಣಗಳೇನೂ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವಿವೇಚನೆಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕೂಡ ತಾಳ್ಮೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ಹೊರಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರಲ್ಲಿರುವ ಹಲವು ದೋಷಗಳನ್ನು ಒತ್ತಟ್ಟಿಗಿಟ್ಟರೆ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ಬಲ ಹಾಗೂ ಬಿಜೆಪಿಯ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮೂಲವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘ (ಆರ್.ಎಸ್.ಎಸ್)ವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ತಾಕತ್ತಿರುವವರು ಇವರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹಾ ಆಕ್ರೋಶ

ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ತಮಗೆ ತಿಳಿಯದೇ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರಿಗೆ ಬಲ ತುಂಬುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ದೂರುತ್ತಾರೆ. ರಾಗಾ ಅವರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ ಹಿಂಬಾಲಕರು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಇತ್ತೀಚಿನ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಎಂದಿನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನೇರ ನುಡಿಗಳನ್ನು ಆಡಿದ್ದಾರೆ. ರಾಹುಲ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತು, ಗಾಂಭೀರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತವಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ರಾಹುಲ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಟೀಕೆ ಎಂದರೆ ಅವರು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ರಾಜಕಾರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದವರು ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದ ಅಹಮ್ಮಿದೆ ಎಂಬುದು.

ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಸುಸಂಸ್ಕೃತರೂ ಕೂಡ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಕಠೋರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಅವರು ಅರ್ಹರೇ? ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಬಳಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಳತೆಗೋಲುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನದಂಡಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ನೋಡುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ?

ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅವರನ್ನು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ನೋಡುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿವೆ.

ರಾಹುಲ್ ಅವರ ನ್ಯೂನತೆಗಳು

ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೂಡ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳೂ ಇದ್ದೇ ಇವೆ.

ತಮ್ಮ ಹಾದಿಯ ಬಹುತೇಕ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಂತೆ, ಅವರೂ ಸಹ ಹಲವು ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಪೂರ್ಣ ರಾಜಕಾರಣಿ. ಒಂದು ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯನ್ನು ತಾರ್ಕಿಕ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಲ್ಲಿ ಅವರಿಗಿರುವ ಅಸಮರ್ಪಕತೆ, ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಪ್ರಬಲ ಸವಾಲಾಗಿ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ವೈಫಲ್ಯವಾಗಿ ನಮಗೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ನ್ಯೂನತೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಕೆಲವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಭೂಪಟದಿಂದಲೇ ಆಗಾಗ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು, ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ಊಹಾಪೋಹಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇಂದಿನ ಅತಿ ಅಗತ್ಯ ಬೇಡಿಕೆಯಾದ 'ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸುವ' ಕಡೆಗೆ ಅವರು ತುರ್ತು ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಮಹತ್ವ

ಈ ಮೇಲಿನ ಅಂಶಗಳೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಕಾಳಜಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ಇಂತಹ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನೇ ನಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಟೀಕೆಯ ಗುರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೇ ಇರಲು ಇಂದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಕಾರಣವಿದೆ.

ಇಂದು ಭಾರತದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾತ್ಯತೀತ ಮತ್ತು ಉದಾರವಾದಿ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಮೋದಿ ನೇತೃತ್ವದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಒಡ್ಡಿರುವ ಗಂಭೀರ ಅಪಾಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ನಾವು ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಸರಳ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ದೇಶದ ಏಕೈಕ ನಾಯಕ ಎಂದರೆ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ.

ಮೊದಲಿಗೆ, ಅವರ ಮೇಲೆ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಹೊರಿಸಲಾಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸೋಣ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 'ವಂಶಸ್ಥ' ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ. ಅವರು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಬಂದವರು ಮತ್ತು ಪಂಡಿತ್ ನೆಹರು, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಹಾಗೂ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿಯವರಂತಹ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರಿಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕತ್ವ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ.

ಆದರೆ, ಅವರು ಆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಕ್ಷದ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕಸಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದೊಳಗೆ ಯಾವುದೇ ವಿರೋಧವನ್ನು ಸಹಿಸದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಂತೆ ಆ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಅಥವಾ ಗಾಂಧಿ ಪರಿವಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೀವ ಪ್ರೀತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವೇ, ನಾಯಕತ್ವದ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಗಾಂಧಿ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಿದೆಯೇ? ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಯೋಚಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ ಕುಟುಂಬ

ಬಿಜೆಪಿಯ ಉಗ್ರ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವವರ ಪೈಕಿ, ಗಾಂಧಿ ಕುಟುಂಬವು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಿದೆ ಅಥವಾ ಪಕ್ಷದ ಲಗಾಮನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಧೋರಣೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಯಾರಿಗೂ ಅನಿಸಿಲ್ಲ.

ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆಯ ನಂತರ, ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರುವುದನ್ನೇ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಸತ್ಯ. ಇನ್ನು ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯ ನಂತರ, ಸ್ವಂತ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರು, ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸುವ ವರೆಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಬಿಲ್ಕುಲ್ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು.

ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಂದು ಅವರು ಆ ಮನವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದೇ ಆಗಿದ್ದರೆ ಬಹುಶಃ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ಇಂದು ಈಗಿರುವ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಹಜ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿ ಬಂದವರಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಪಕ್ಷದೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ನಡುವೆ ಅವರ ಪರವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಪ್ರಬಲ ಬೆಂಬಲವೇ ಅವರನ್ನು ಈ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ.

ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ವಿಭಿನ್ನ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸ್ವಯಿಚ್ಛೆಯಿಂದ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡವರಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ, ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರದ ಘಟನೆಗಳ ಸರಣಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವರು ರಾಜಕಾರಣಿಯಾದರೇ ಹೊರತು, ರಾಜಕೀಯದ ಕಾಠಿಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆಯ್ಕೆಯ ಮೂಲಕ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾದವರಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರು ರಾಜಕೀಯದ ಸ್ಥಾಪಿತ ನಿಯಮಗಳಾದ ಅತಿಯಾದ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಕುತಂತ್ರ ಮತ್ತು ದ್ರೋಹವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹಾ ಅವರಂತಹವರೂ ಕೂಡ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಮೂಲತಃ ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

'ವಂಶಸ್ಥ' ಎಂಬ ಕಥನದ ಪ್ರಶ್ನೆ

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಬಳಿಕ, ವಂಶಸ್ಥ ಎಂಬ ವಾದವು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ: ಒಂದು ವೇಳೆ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಧಿಕಾರದ ಹಮ್ಮು-ಬಿಮ್ಮುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಂಶಸ್ಥರೇ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಯಾಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಏಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬಂತಹ ಇತರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಏಕೆ ಕೇಳಬೇಕು?

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ವಂಶಸ್ಥ ಎಂಬುದು ನಿಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವರು ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿ ನೀವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುವುದು, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಹತೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಲೇ, ಅವರು ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೀವು ಬಯಸಿದಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ದೂರಿದಂತೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ವಂಶಸ್ಥ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸುವವರು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಿರುವುದು ಏನೆಂದರೆ, ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ವಂಶಸ್ಥರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ರಾಜಕೀಯದಿಂದಲೇ ಹೊರಗುಳಿಯಬೇಕು ಎಂದು.

ಅಲ್ಲದೆ, ವಂಶಸ್ಥ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಮತ್ತು ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದು—ಈ ಎರಡು ಟೀಕೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ತಾಳೆಯಾಗದ ವಿಚಾರಗಳಾಗಿವೆ.

'ಅಧಿಕಾರದ ಅಹಂಕಾರ ಹೊಂದಿದ ವಂಶಸ್ಥ' ಎಂಬ ಆರೋಪದೊಂದಿಗೆ, ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಮಾಜದ ಬಡವರ್ಗದವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದನ್ನು ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಗುಹಾ ಅವರು "ತೋರಿಕೆಗೆ ಮಾಡುವ ಗಿಮಿಕ್" ಎಂದು ಕರೆದಿರುವುದು ಕೂಡ ಅಸಮಂಜಸವಾಗಿದೆ.

ಸವಲತ್ತುಳ್ಳ ವಂಶಸ್ಥರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಂತಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವಾಗ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಕೀಳರಿಮೆಯ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಅಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲೆಲ್ಲ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ಯಾವುದೋ ನಾಟಕ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಸ್ವಯಂ ಘೋಷಿತ 'ಚಾಯ್ ವಾಲಾ' ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೋದಿಯವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಆರೋಪಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುವ 'ಚಾಯ್ ವಾಲಾ'ಗಿಂತ, ನೆಲದ ಮೇಲಿರುವ ವಂಶಸ್ಥನೇ ಮೇಲು. ಸಹಜವಾಗಿ, ಇಮೇಜ್ ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೋದಿ ಅಥವಾ ರಾಹುಲ್ ಇಬ್ಬರೂ ಅಂತಹ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೇನೂ ಇಲ್ಲ.

2013ರಲ್ಲಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಸರ್ಕಾರ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದ ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹರಿದು ಹಾಕಿದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ, ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಧಿಕಾರದ ದರ್ಪವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಂತಹ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕಕಾರಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿದ ಉದಾಹರಣೆ ನಮಗೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಪಾಯ ಕಾಲದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿ

ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಅವರು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ ಪಯಣ ನಡೆಸಿ, ನಿಜವಾದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಯ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮೋದಿಯವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂವಿಧಾನ ವಿರೋಧಿ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಭಾರತದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆದರ್ಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಧೈರ್ಯದ ಆಕ್ರಮಣದ ವಿರುದ್ಧ ಅವರು ಎದೆಗುಂದದೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ.

ಗಮನಿಸಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಏಕೈಕ ನಾಯಕ ಬಹುಶಃ ಇವರೇ. ಇಂದಿನ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಏನೆಂದರೆ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೈತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಬಿಜೆಪಿಯಲ್ಲಿ ಮೋದಿಯವರಿಗೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಬಲ್ಲ ಅನೇಕ ನಾಯಕರಿದ್ದಾರೆ.

ಗಾಂಧಿ ಕುಟುಂಬದ ವಿರುದ್ಧ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮತ್ತೊಂದು ಅಸ್ತ್ರವೆಂದರೆ, ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೇರಿ ಪ್ರಜೆಗಳ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಎಂಬುದು. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಏನಂತೆ? ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೇ?

ಅದೇ ರೀತಿ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲೂ ಭಟ್ಟಂಗಿಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಇದು ಕೇವಲ ರಾಹುಲ್ ಅಥವಾ ಗಾಂಧಿ ಕುಟುಂಬದವರ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ; ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಗಳ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ; ಅವರ ಪಕ್ಷದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲರೂ ಅವರ ಅಪ್ಪಟ ಹೊಗಳುಭಟರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿ ಮನಸ್ಸು

ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿರುವುದು, ಹೊಗಳುಭಟರಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವುದು ಸರಿಯೇ ಎಂಬುದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ಕೊರೆದು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೇರಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನೇ ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಮೂವರು ಆಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಅನುಸರಿಸಲಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹಿಡಿತವು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯದ ಅಹಂಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಯಾವುದೇ ಚರ್ಚೆಯಿಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸಹಾಯಕರಾದ ಕೆ.ಸಿ. ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಲುದಾರರ ಜೊತೆಗೆ ಹಲವು ಸುತ್ತಿನ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು.

ಕೆಲವರಿಗೆ ಇದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕೊರತೆಯಾಗಿ ಕಂಡಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದೊಳಗೆ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೇರದಿರುವುದೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.

ಇದೇ ಮಾತು ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಕ್ಷದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯ ಆಯ್ಕೆಯ ವಿಚಾರಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊಗಳುಭಟರಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಯಾರಾದರೂ ಇದ್ದರೆ, ಅವರು ಇಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸುದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ಚರ್ಚೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಬಿಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಬೇಡವೆಂದರೆ, ಮತ್ತೆ ಯಾರು?

ಹಾಗಾದರೆ, ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿ ಎಂಬ ಅವರ ಗುರುತಿಗಿಂತ, ಅವರು 'ವಂಶಸ್ಥ' ಎಂಬ ಅಂಶವೇ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗಬೇಕೇ? ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಪರ್ಯಾಯಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದಾಗ, ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಮೋದಿಯವರ ದಂಡಿನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಏಕೈಕ ನಾಯಕನ ಸುತ್ತ ನಾವು ಒಗ್ಗೂಡಬೇಕಾದ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ಅತ್ಯಲ್ಪ ನಾಯಕನೆಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದು ಅರ್ಥಹೀನ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲವೇ?

"ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಭರವಸೆಯ ಮೂಲವಾಗಿ ನೋಡಬೇಡಿ" ಎಂಬ ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹಾ ಅವರ ಸಲಹೆಯು, "ಹಾಗಾದರೆ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಬೇಡವೆಂದರೆ, ಮತ್ತೆ ಯಾರು?" ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತರುತ್ತದೆ.

ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೆಲೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ನಿಜ, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದ ನ್ಯೂನತೆಗಳಷ್ಟೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಬಿಜೆಪಿಯ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ರಾಜಕಾರಣದ ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ನಾಯಕತ್ವವೊಂದೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಮನಗಾಣಬೇಕು.

ಶರದ್ ಪವಾರ್, ಉದ್ಧವ್ ಠಾಕ್ರೆ, ಮಾಯಾವತಿ, ನವೀನ್ ಪಟ್ನಾಯಕ್, ಅರವಿಂದ್ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ಮತ್ತು ಈಗ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿಯವರಂತಹ ದಶಕಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಅನುಭವವಿರುವ ಅನುಭವಿ ನಾಯಕರು ಕೂಡ ಇಂದು ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.

ಅಪಾರ ಶ್ರಮದ ಫಲ

ಈ ನಾಯಕರ ಪಕ್ಷಗಳು ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನೇ ದೂಷಿಸುವ ಬದಲು, ಬಿಜೆಪಿಯು ಹಣ ಮತ್ತು ತೋಳ್ಬಲವನ್ನು ಬಳಸಿ ಅವರನ್ನು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ದಿವಾಳಿಯಾಗಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ.

ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, 2024ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷವು (ಬಂಡಾಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) 100 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದನ್ನು ಕೇವಲ ಅದೃಷ್ಟ ಅಥವಾ ಕಾಕತಾಳೀಯ ಎಂದು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ನಾವು ಹೋಗಬಾರದು. ಇದು ಬಿಜೆಪಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಜನಮತವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ನಡೆಸಿದ ಅಪಾರ ಶ್ರಮದ ಫಲವಾಗಿದೆ.

ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಸಾಧನೆ ಕಳಪೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿರುವುದು ಅವು ಜನರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಮೋಸದ ಕುತಂತ್ರಗಳಿಂದ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ನಾವು ಮರೆಯಬಾರದು. ಇಂತಹ ಅಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತಡೆಯಬೇಕಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೇ ಈ ಕುತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದು ದುರದೃಷ್ಟಕರ.

ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಏಕೆ ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯ?

ವಿರೋಧಾಭಾಸವೆಂದರೆ, ಮತದಾರರ ನಡುವೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ನೆಲೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಬಿಜೆಪಿ ಇಂತಹ ಕುತಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಅಗತ್ಯವೇನಿದೆ? ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ಬಿಜೆಪಿ ಇಂತಹ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದರೆ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಅಥವಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಬಿಜೆಪಿಯೇ ಆಗಿದೆ.

ಈ ಎಲ್ಲ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಚಸ್ಸು ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲದು, ಆದರೆ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರಲ್ಲಿ ಅದು ಇಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ, ವರ್ಚಸ್ಸೇ ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲ. ಮೋದಿಯವರ ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇರಬೇಕಾದದ್ದು ನಿರ್ಭಯ ನಡೆ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೇಲಿನ ದೃಢವಾದ ಬದ್ಧತೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಎರಡೂ ಗುಣಗಳ ಕೊರತೆ ತೀವ್ರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರಲ್ಲಿ ಇರುವಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಗುಣಗಳು ಬೇರೆ ಯಾರಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ.

ಬಿಜೆಪಿಯ ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ವಿಷಪೂರಿತ ರಾಜಕಾರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಏಕೈಕ ಪ್ರತಿವಿಷವನ್ನಾಗಿ ನೋಡುವುದು, ಅವರನ್ನು ಹೊಗಳುಭಟರಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದ ಅಪ್ರಸ್ತುತ ವಂಶಸ್ಥ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಂಜಸವಾಗಿದೆ. ಕನಿಷ್ಠಪಕ್ಷ, ಸುವಿಚಾರವಂತ ನಾಗರಿಕರೆಲ್ಲರೂ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಲು ರಾಹುಲ್ ಅವರಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೇರೆ ಯಾರಾದರೂ ಬರುವವರೆಗೆ, ಅವರನ್ನು ನಂಬಿ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದೇ ಸರಿಯಾದ ದಾರಿ.

Disclaimer: ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳಿಂದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು ದ ಫೆಡರಲ್, ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿ, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಅಥವಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಲೇಖಕರದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಅವು ʼದ ಫೆಡರಲ್‌ ಕರ್ನಾಟಕʼದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ಲೇಖನ 'ದ ಫೆಡರಲ್‌' ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.