ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲದ ಹೈಜಾಕ್: ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕದಕ್ಕೆ ಬೀಗ ಜಡಿದು ಗೆದ್ದು ಬೀಗಿದ ಬಿಜೆಪಿ

ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯ ಗೆಲುವನ್ನು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ವಿಜಯವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಬ್ಜಾ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ರಾಜಕೀಯವು ಹೇಗೆ ಭಾರತವನ್ನು ʼಚುನಾವಣಾ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿʼ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮರುರೂಪಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚಲಾವಣೆಯಾಗುವ ಮತಗಳಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಯಾರಿಗೆ ಮತಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ದಕ್ಕಿರುವ ಭರ್ಜರಿ ಜಯವನ್ನು ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ʼನವ ಭಾರತʼದ ಅಧಿಕೃತ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅಚ್ಚರಿಯೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಗಡಿ ಅಭೇದ್ಯವಾದುದೇನಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇದರಿಂದ ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲವು ಹಿಂದುತ್ವದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಯ ವರೆಗೂ ಈ ರಾಜ್ಯವು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿರೋಧಿ ಹೋರಾಟಗಳು, ಕಾರ್ಮಿಕ ಚಳವಳಿಗಳು, ರೈತ ದಂಗೆಗಳು, ನಿರಾಶ್ರಿತರ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಹಿತ್ಯಲೋಕದ ಆಧುನಿಕತೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಜಾತ್ಯತೀತ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದಾಗಿತ್ತು.

ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಅತ್ಯಂತ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ತನ್ನ ನೆಲೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದಾಗಲೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲ ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಂತಹ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರತಿರೋಧವೇ ಈಗ ಮುರಿದುಬಿದ್ದಿದೆ.

ಬಂಗಾಲವನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ತನ್ನ ಕಬ್ಜಾ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಕೇವಲ ಚುನಾವಣಾ ಘಟನೆ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ರೂಪಾಂತರದ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತ.

ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕ್ರಮವು, ಈಗ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕುಶಲತೆ, ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚುನಾವಣೆ ಎಂದು ಮಾತ್ರವೇ ಬಣ್ಣಿಸಬಹುದಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಇದು ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

2024ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಕಳಪೆ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಬಳಿಕ ಮೋದಿ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಅಜೇಯ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ವಲಯಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಸುಕವಾಗಿರುವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯ ಭರ್ಜರಿ ಗೆಲುವು ತಕ್ಷಣ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಈ ʼವಿಜಯ ವೈಭವʼದ ಹಿಂದೆ ಅತ್ಯಂತ ಆತಂಕಕಾರಿಯಾದ ರಾಜಕೀಯ ವಾಸ್ತವವೊಂದು ಅಡಗಿದೆ ಎಂಬುದು ನಿರ್ವಿವಾದ. ಅದೆಂದರೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ʼವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆʼ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಇಂತಹ ಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಮತದಾನದ ದಿನಕ್ಕೆ ಮೊದಲೇ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು ಅಥವಾ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಸುಮ್ಮನೇ ನಡೆಸಿದ್ದಲ್ಲ ಬದಲಾಗಿ ಅದನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಕಸಿದುಕೊಂಡ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು

ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ, ನಕಲಿ ಅಥವಾ "ಅಕ್ರಮ" ಮತದಾರರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮತದಾರರ ಪರಿಶೀಲನಾ ಅಭಿಯಾನವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳವೊಂದರಲ್ಲೇ 9 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮತದಾನದ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ಸರ್ಕಾರದ ಬದಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು.

ಇಂತಹುದೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಯು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಬಡ ಮಹಿಳೆಯರು, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರು, ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಜನರು ಇದರಿಂದ ಅಸಮಾನವಾಗಿ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾದರು.

ಭಾರತದ ದೂರದೂರದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬಂಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರಿ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ನಿಗದಿತ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತವರಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇತರರು ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ಗಳು, ಪಡಿತರ ಚೀಟಿ, ಮತದಾರರ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗಳು ಅಥವಾ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಂದಾಗಿ ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸಿದರು.

ಮದುವೆಯ ನಂತರ ಉಪನಾಮಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡ ಮಹಿಳೆಯರು ಹೆಚ್ಚಿನ ತಪಾಸಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಉರ್ದು, ಬಂಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳ ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿನ "ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು" ಎಐ-ಚಾಲಿತ ಪರಿಶೀಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಮುಸ್ಲಿಮರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದರು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವೇ ಬೃಹತ್ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆ.

ವಿಜಯದ ಅಂತರ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಅನುಮಾನ

ಬಿಜೆಪಿ ಗೆದ್ದಿರುವ ಹಲವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾದ ಅಥವಾ ವಿವಾದಕ್ಕೀಡಾದ ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಅಂತಿಮ ವಿಜಯದ ಅಂತರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. ಇಂತಹ ವಾಸ್ತವ ಸಂಗತಿಗಳೇ ಈ ತೀರ್ಪಿನ ನೈತಿಕ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಿಂದ "ಅಕ್ರಮ ನುಸುಳುವಿಕೆ" ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ತನ್ನ ಪರಿಚಿತ ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯದ ಮೂಲಕ ಬಿಜೆಪಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ, ನುಸುಳುವಿಕೆಯ ಭಾಷೆಯು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಬಂಗಾಳಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮುಸ್ಲಿಮರ ವಿರುದ್ಧದ ಕೋಮು ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವವು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ರಾಜ್ಯದ ಅನುಮಾನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವ ಒಂದು ಗುರುತಾಗಿ ಅಥವಾ ಷರತ್ತುಬದ್ಧ ವಿಷಯವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ.

ಬಂಗಾಳದ ಈ ಚುನಾವಣೆಯು ಒಂದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬಿರುಕನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಂಬಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಿದೆ: ಸರ್ಕಾರಗಳು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದಂತೆ ಮತದಾರರನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡು ಮರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯೇ ಆ ಅಪಾಯ.

ನೆಲಕಚ್ಚಿದ ಆಯೋಗದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ

ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ನಂತರದ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಬಲ ಚುನಾವಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗೆಂದು ಅದಕ್ಕೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಈಗ ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಲಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ.

SIR ವಿವಾದದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಮೇಲೆ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಕೊರತೆ, ಆಯ್ದ ಜಾರಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಪಾತದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಮಾಡಿದವು. ಈ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪುಷ್ಟಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಯಾವಾಗ ಎಂದರೆ:

• ಈಗಷ್ಟೇ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಮನೋಜ್ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯನ್ನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದಾಗ.

• ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ʼಸುಬ್ರತಾ ಗುಪ್ತಾʼ ಅವರನ್ನು ಬಂಗಾಳದ ನೂತನ ಬಿಜೆಪಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸುುವೇಂದು ಅಧಿಕಾರಿ ಅವರ ಸಲಹೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದಾಗ.

ಈ ನೇಮಕಾತಿಗಳ ಸಂಕೇತವು ಅತ್ಯಂತ ಆಘಾತಕಾರಿ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ.

ಈ ನೇಮಕಾತಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅನುಮಾನವನ್ನಂತೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿದವು. ಅದೆಂದರೆ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಉದಾರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಇದು ಯಾವುದೇ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಆತಂಕಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಹೆಸರುಗಳು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಮತದಾನದ ಮೊದಲು 3.4 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳು ಇತ್ಯರ್ಥವಾಗದೆ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿದ್ದವು. ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳು ಬಾಕಿ ಇರುವ ನಾಗರಿಕರು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿ, ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು.

'ಚುನಾವಣಾ-ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ' ವ್ಯವಸ್ಥೆ

“ಮೊದಲು ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ನಂತರ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವುದು" ಎಂಬ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಆ ತೀರ್ಪು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.

ಕೇವಲ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಕ್ರಾಂತಿ ಅಥವಾ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಕೇವಲ ಔಪಚಾರಿಕ ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸತೊಡಗಿದಾಗ ಅವುಗಳ ಅವನತಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಇಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷದ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಭಾರತವು ಈಗ ಅಂತಹದ್ದೇ ಒಂದು 'ಚುನಾವಣಾ-ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ' ವ್ಯವಸ್ಥೆಯತ್ತ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಹಿಂದುತ್ವ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ

ಈ ಎಲ್ಲ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯ ವಿಜಯವನ್ನು ಹಿಂದುತ್ವದ ವಿಶಾಲ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

2024ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ, ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಬಂಗಾಳವೇ ಮೊದಲ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯಾಯಿತು.

ಇದಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ತಂತ್ರವೆಂದರೆ ʼಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆʼ. ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಈ ಯೋಜಿತ ಮರುವಿಂಗಡಣೆಯು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಆಡಳಿತವಿರುವ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಇದು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ನಡೆದ ಇಂತಹ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮುಸ್ಲಿಮರ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿವೆ.

ಶಾಶ್ವತ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಯೋಜನೆ

ಎಸ್ಐಆರ್ನಂತಹ ಮತದಾರರ ಪರಿಶೀಲನಾ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಂತ್ರ. ಇಂತಹ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಒಮ್ಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಣಗೊಂಡರೆ, ಅದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಅಸಹಾಯಕ ನಾಗರಿಕರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ಸುತ್ತ ಶಾಶ್ವತ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನು ಮೂರನೆಯ ತಂತ್ರವೆಂದರೆ "ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ, ಒಂದು ಚುನಾವಣೆ". ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರದ ಏಕೀಕೃತ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರುವ ಬಿಜೆಪಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಇದು. ಇದನ್ನು 'ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದಕ್ಷತೆ' ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಂವಾದವು ಕೇವಲ ಮೋದಿಯವರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕತ್ವದ ಸುತ್ತಲೇ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತ.

ಈ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಸಮಷ್ಟಿಯಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಮಗಳು ಒಂದು ಸುಸಂಬದ್ಧ ರಾಜಕೀಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ; ಅದೇನೆಂದರೆ ಭಾರತವನ್ನು ಬಹುತ್ವದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಗಣರಾಜ್ಯದಿಂದ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಹಿಂದೂ-ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು.

ಆರ್ಥಿಕ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಕೋಮು ಭಯ

ರಚನಾತ್ಮಕ ಆರ್ಥಿಕ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ಕೋಮು ಭಯವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಅಡಗಿದೆ. ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಕೃಷಿ ಸಂಕಷ್ಟ, ಹಣದುಬ್ಬರ, ಖಾಸಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು ಈಗ ನವ-ಉದಾರವಾದಿ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ವೈಫಲ್ಯಗಳೆಂದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸ್ಫೋಟದ ಭೀತಿ, "ತುಷ್ಟೀಕರಣ" ಅಥವಾ ಮುಸ್ಲಿಂ ನುಸುಳುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಮರುರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಹಿಂದುತ್ವವು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ: ಶ್ರೀಮಂತರ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗಬೇಕಿದ್ದ ವರ್ಗ-ಕೋಪವನ್ನು ದುರ್ಬಲ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವುದು. ಈ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರ, ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ ಕಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿರೋಧ, ಖಾಸಗೀಕರಣ, ಅನಿರ್ಬಂಧಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಹತ್ತಿಕ್ಕುವಿಕೆಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಲಾಭವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಬದಲಾಗಿ, ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪ್ರಚಾರ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಈ ಅವನತಿಯು ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾದುದೇನಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಅದು ಈಗ ಅದರ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಬಂಗಾಲಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ

ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳು ಕೇವಲ ಬಂಗಾಲಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸದೆಯೇ, ಅದರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಚುನಾವಣೆ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಈಗ ಬೃಹತ್ ಮಟ್ಟದ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆಯು ಮುಕ್ತ ದಮನದ ಬದಲಿಗೆ ಕೇವಲ ಕಾಗದಪತ್ರಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.

ಮಿಲಿಟರಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಬದಲಿಗೆ ಕೇವಲ ನೇಮಕಾತಿಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾನತೆಯು ಒಳಗಿನಿಂದ ಶಿಥಿಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಚುನಾವಣಾ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನದಂತೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಬಿಜೆಪಿಯ ವಿಜಯದ ನಿಜವಾದ ಮಹತ್ವ ಇದೇ ಆಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಗಣರಾಜ್ಯವು ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಒಂದು ಅಸಾಧಾರಣ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಭರವಸೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು: ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನು - ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ, ವರ್ಗ ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ - ಮತದ ಮೂಲಕ ಸಮಾನ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆ ಅದು. ಆದರೆ ಈ ಭರವಸೆ ಎಷ್ಟು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಬಂಗಾಳದ ಚುನಾವಣೆಯಿಂದ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿದೆ.

ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ಅಳಿಸಿಹೋಗಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿರುವಾಗ, ಪೌರತ್ವವೇ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಚುನಾವಣೆಗಳು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಖಾತರಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ಕೋಮು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಅಧಿಕಾರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೋ, ಆಗ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಔಪಚಾರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಬಿಜೆಪಿಯ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಅಂಕುಶ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅದರ ಪತನವು ಈಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉದಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದೆ; ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಮಾತ್ರ ಕ್ರಮೇಣ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

Disclaimer: ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳಿಂದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು ದ ಫೆಡರಲ್, ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿ, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಅಥವಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಲೇಖಕರದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಅವು ʼದ ಫೆಡರಲ್‌ ಕರ್ನಾಟಕʼದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮೂಲ ಲೇಖನ 'ದ ಫೆಡರಲ್‌' ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.