ನೇಪಾಳ ಪ್ರವಾಹದ ಬಳಿಕ ‘ಕೈಲಾಸ ಯಾತ್ರೆ’ಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಖಾಸಗಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಮಾಹಿತಿ ಸರ್ಕಾರದ ಬಳಿ ಇದೆಯೇ?

ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 26ರಂದು ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ದೆಹಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮುಂದೆ ಮತ್ತೊಂದು ಸವಾಲು ಎದುರಾಗಿತ್ತು. ನೇಪಾಳದ ಮೂಲಕ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಆಯೋಜಕರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆಗೆ ತೆರಳಿದ್ದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಅವರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರಂದು ದೆಹಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಜೀವ್‌ ವರ್ಮಾ ಅವರು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದರು. ನಾಪತ್ತೆಯಾದವರ ಕುರಿತು ಪೊಲೀಸ್‌ ಠಾಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ದೂರುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಆಯೋಜಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ದೆಹಲಿಯ ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ, ಅವರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದರು.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ

ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರ ವೇಳೆಗೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನೇಪಾಳ-ಟಿಬೆಟ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಜ್ಯದ 404 ಮಂದಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತ್ತು. ಇವರಲ್ಲಿ 338 ಮಂದಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದೇ ವೇಳೆ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ಚೀನಾ ಅಥವಾ ಟಿಬೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ 149 ಮಂದಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೂ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಆಯೋಜಕರೊಬ್ಬರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದ 60 ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಪತ್ತೆ ಇನ್ನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳ ಪ್ರವಾಹದ ಬಳಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮುಂದಿದ್ದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ—ನಾಪತ್ತೆಯಾದವರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ನೇಪಾಳದ ಮೂಲಕ ಯಾತ್ರೆಗೆ ತೆರಳಿದ್ದವರು ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸುವುದು. ಇದು ಭಾರತೀಯರು ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನೂ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರಿ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಡುವ ಮುನ್ನವೇ ಸಿದ್ಧವಾಗುವ ಪಟ್ಟಿ

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ಅಧಿಕೃತ ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಲಿಪುಲೇಖ್ ಪಾಸ್‌ ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಂನ ನಾಥು ಲಾ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. 2026ರ ಯಾತ್ರೆಗೆ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ಕಂಪ್ಯೂಟರೀಕೃತ ಲಾಟರಿ ಮೂಲಕ 1,000 ಯಾತ್ರಿಕರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಲಿಪುಲೇಖ್‌ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ 10 ಬ್ಯಾಚ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಥು ಲಾ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ 10 ಬ್ಯಾಚ್‌ಗಳಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾಚ್‌ನಲ್ಲಿ 50 ಯಾತ್ರಿಕರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ಅಧಿಕೃತ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ 1,000 ಮಂದಿಯ ಮಾಹಿತಿ ಅವರು ಪ್ರಯಾಣ ಆರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಸರ್ಕಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತಿ ಅರ್ಜಿದಾರರು ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆಯ (KMY) ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಚ್‌ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅವರ ನೋಂದಾಯಿತ ಇ-ಮೇಲ್‌ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮೂಲಕವೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಯಾತ್ರೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬ್ಯಾಚ್‌ಗೆ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾದರೆ, ಆ ಬ್ಯಾಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾರು ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಪ್ರಯಾಣದ ಯೋಜನೆ ಏನು ಎಂಬ ಮೂಲಭೂತ ಮಾಹಿತಿ MEA ಬಳಿ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಪಟ್ಟಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯ ಆಯೋಜಿಸುವ ಅಧಿಕೃತ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತ. ನೇಪಾಳದ ಮೂಲಕ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಆಯೋಜಕರೊಂದಿಗೆ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಭಾರತೀಯರು ಈ KMY ಪಟ್ಟಿಯ ಭಾಗವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ನೇಪಾಳದ ಮೂಲಕ ಖಾಸಗಿ ಕೈಲಾಸ ಯಾತ್ರೆ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು?

ನೇಪಾಳದ ಪ್ರವಾಸ ಆಯೋಜಕರ ಪ್ರಕಾರ, 2026ರಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳದ ಮೂಲಕ ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಭಾರತೀಯ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಚೀನಾ 24,000 ಮಂದಿಯ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ. 2025ರಲ್ಲಿ ಈ ಮಿತಿ 20,000 ಆಗಿತ್ತು.

ರಸುವಾಗಢಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಯಾತ್ರಿಕರ ಸಂಚಾರ

ನೇಪಾಳದ ರಸುವಾಗಢಿ ಗಡಿ ಮಾರ್ಗದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಈ ಸಂಚಾರದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. 2025-26ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 13,523 ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರಿಕರು ಈ ಗಡಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಶೇ.18.75ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಗಡಿ ಮಾರ್ಗವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಏಳು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 53,742 ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನ ದಾಖಲೆಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರ ಪ್ರವೇಶ-ನಿರ್ಗಮನ ಸಂಖ್ಯೆ 24,278 ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರವಿದೆ.

ಒಬ್ಬ ಯಾತ್ರಿಕ ಟಿಬೆಟ್‌ಗೆ ತೆರಳುವಾಗ ಒಮ್ಮೆ ಗಡಿ ದಾಟಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದೇ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ವಾಪಸ್‌ ಬರುವಾಗ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದಾಖಲಾಗಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಅನನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಗಡಿ ಚೆಕ್‌ಪೋಸ್ಟ್‌ ಮೂಲಕ ನಡೆದ ಒಟ್ಟು ಸಂಚಾರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಖಾಸಗಿ ಯಾತ್ರಿಕರ ಮಾಹಿತಿ ಎಲ್ಲಿದೆ?

ನೇಪಾಳದ ಮೂಲಕ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಆಯೋಜಕರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳುವವರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಒಂದೇ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರಿಕೃತ ಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಪ್ರವಾಹದ ನಂತರದ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಮಾಹಿತಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದಲ್ಲ. ಹಲವು ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರವಾಸ ಆಯೋಜಕರು: ತಮ್ಮ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಗ್ರಾಹಕರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.

ವಲಸೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು: ಗಡಿ ದಾಟುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.

ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು: ಯಾತ್ರಿಕರ ಪ್ರಯಾಣದ ಮಾರ್ಗ, ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾರೆ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕಠ್ಮಂಡುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಕೂಡ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರ ನೋಂದಣಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಅಧಿಕೃತ ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆಯ KMY ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯ ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ತನ್ನ ನೋಂದಣಿ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಕಾನ್ಸುಲರ್‌ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸಲು ಈ ನೋಂದಣಿ ನೆರವಾಗಬಹುದು.

ಈ ನೋಂದಣಿ ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಸಂಖ್ಯೆ, ಮೊಬೈಲ್‌ ಮತ್ತು ವಾಟ್ಸಾಪ್‌ ಸಂಖ್ಯೆ, ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ, ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳ ಹಾಗೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ತುರ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು, ಈ ನೋಂದಣಿ ಕಡ್ಡಾಯವಲ್ಲ; ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ. ಎರಡನೆಯದು, ನೋಂದಣಿ ವೇಳೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಅದರದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ KMY ಯಾತ್ರೆಯ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎರಡೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಡೇಟಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಪ್ರವಾಹದ ದಿನ ಏನಾಗಿತ್ತು?

ಆಗಸ್ಟ್‌ 26ರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ನೇಪಾಳದಿಂದ ಟಿಬೆಟ್‌ಗೆ ತೆರಳಲು ಕೈಲಾಸ ಯಾತ್ರಿಕರು ರಸುವಾಗಢಿ ಗಡಿ ದಾಟಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅಂದು ಒಟ್ಟು 390 ಕೈಲಾಸ ಯಾತ್ರಿಕರು ಟಿಬೆಟ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಕನಿಷ್ಠ 10 ಖಾಸಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಕಂಪನಿಗಳ ಗ್ರಾಹಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ 93 ಮಂದಿ ನೇಪಾಳದವರಾಗಿದ್ದು, ಉಳಿದವರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕರು ವಿದೇಶಿ ನಾಗರಿಕರು, ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಭಾರತೀಯರು. ಆದರೆ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾಯಿತು.

ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಭೂಕುಸಿತದಿಂದ ರಸ್ತೆಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವು. ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡವು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಯಾತ್ರಿಕರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು ತುರ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಯಿತು.

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಖಾಸಗಿ ಯಾತ್ರಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೊರಬಂದಿತು. ಯಾತ್ರಿಕರ ಮಾಹಿತಿ ಒಂದೇ ಸರ್ಕಾರಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಅದು ವಿವಿಧ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಕಂಪನಿಗಳು, ಕುಟುಂಬಗಳು, ಗಡಿ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು.

ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?

ಪ್ರವಾಹದ ನಂತರ ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸೂಚನೆ ಈ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸವಾಲನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸಿತು. ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಪೊಲೀಸ್‌ ಠಾಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ನಾಪತ್ತೆ ದೂರುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಆಯೋಜಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದ ದೆಹಲಿ ನಿವಾಸಿಗಳ ವಿವರ ಪಡೆದು ಅವರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು.

ಖಾಸಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಕಂಪನಿಗಳು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಪಟ್ಟಿ ನೀಡಬೇಕೇ?

ನೇಪಾಳದ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ಖಾಸಗಿ ಕೈಲಾಸ ಯಾತ್ರೆ ಅಧಿಕೃತ ಸರ್ಕಾರಿ ಯಾತ್ರೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ಯಾತ್ರೆಯು ಸುರಕ್ಷಿತವೇ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಯಾತ್ರೆಗಿಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂಬ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ವಿಷಯ ಮಾತ್ರ ಈ ಘಟನೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ—ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತ ಪಟ್ಟಿ ಇದ್ದರೆ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಬಹುದು.

ಹೀಗಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಆಯೋಜಕರಿಗೆ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬಹುದೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಈಗ ಎದುರಾಗಿದೆ. ವಿದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ದೂರದ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಯಾತ್ರಾ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯರ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಪ್ರಯಾಣ ಆರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾನ್ಸುಲರ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕೇ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ.

ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಬದಲು, ದೂರದ ಹಾಗೂ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿ ತೆರಳುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಇದೆ.

ಅಂತಹ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಏನೇನು ಇರಬಹುದು?

ಒಂದು ಸರಳ ಪೂರ್ವ-ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಮಾಹಿತಿಗಳಿದ್ದರೆ ಸಾಕಾಗಬಹುದು.

• ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಗುರುತು

• ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಸಂಖ್ಯೆ

• ಪ್ರವಾಸ ಆಯೋಜಕರ ಹೆಸರು

• ತುರ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿವರ

• ನಿಗದಿತ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾರ್ಗ

• ಪ್ರಯಾಣ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ದಿನಾಂಕ

ಈ ಮಾಹಿತಿಯ ಉದ್ದೇಶ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೇರುವುದು ಅಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಾಗ ‘ಯಾರನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕು?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ತಕ್ಷಣ ಉತ್ತರ ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು.

ನೇಪಾಳ ಪ್ರವಾಹ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಠ

ಸರ್ಕಾರ ಆಯೋಜಿಸುವ ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನೇಪಾಳದ ಮೂಲಕ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಆಯೋಜಕರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಭಾರತೀಯರ ಮಾಹಿತಿ ಹಲವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರವಾಹದ ನಂತರ ದೆಹಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಯಾತ್ರಿಕರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೇಳಬೇಕಾಯಿತು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯ, ಪ್ರವಾಸ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು, ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ ಬಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಹೀಗಾಗಿ ನೇಪಾಳದ ಪ್ರವಾಹವು ಕೇವಲ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸವಾಲನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೋರಿಸಿಲ್ಲ. ವಿದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ದೂರದ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಯಾತ್ರಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತೆರಳುವ ಭಾರತೀಯರ ಪ್ರಯಾಣದ ಮಾಹಿತಿ ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಎತ್ತಿದೆ.

ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮೂಲಭೂತ ಮಾಹಿತಿ ಈಗಾಗಲೇ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ, ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾದಾಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಜನರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಗಮನಹರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಮಾಹಿತಿ ಹಲವು ಕಡೆ ಚದುರಿದ್ದರೆ, ನಾಪತ್ತೆಯಾದವರನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಮೊದಲು ಯಾರು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗುತ್ತದೆ. ನೇಪಾಳ ಪ್ರವಾಹದ ಬಳಿಕದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ.