ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹಿಂದೂ ಸದಸ್ಯರ ನೇಮಕ

ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಪುನಾರಚಿಸಿ ಹೊರಡಿಸಿರುವ ಅಧಿಸೂಚನೆಯು ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿದೆ. ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿದೆ.

1995ರ ವಕ್ಫ್ ಕಾಯ್ದೆಯು ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಧರ್ಮೀಯರೇ ಆಗಿರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿತ್ತು. ಆದರೆ, 2025ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ 'ವಕ್ಫ್ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ-2025'ರ ಅನ್ವಯ, ಈ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ದೇಶದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮೋಹನ್ ಯಾದವ್ ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ಸನ್ವಾರ್ ಪಟೇಲ್ ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿ, ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಮನೋಜ್ ಮಲ್ಪಾನಿ ಮತ್ತು ಅನಿಮೆಶ್ ಭಾರ್ಗವ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಹಿಂದೂ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಲಾಗಿದೆ.

ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಅಗತ್ಯವೇನಿತ್ತು?

ವಕ್ಫ್ ಆಸ್ತಿಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿನ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ದೂರುಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿಯು ರಾಜ್ಯದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಭೂಮಾಲೀಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಗಳ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಅವಕಾಶಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮೇತರ ಸದಸ್ಯರ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ತಟಸ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ತರಲಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದೆ. ಆಸ್ತಿಗಳ ಅತಿಕ್ರಮಣ ತಡೆ ಮತ್ತು ಆದಾಯದ ಸರಿಯಾದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತರುವ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೊಸ ಮಂಡಳಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ

ಈ ಪುನಾರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹಿಂದೂ ಸದಸ್ಯರ ಸೇರ್ಪಡೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕೂ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಪರಿಷ್ಕೃತ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಇರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳ ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸುವ ಮೂಲಕ, ತಳಮಟ್ಟದ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ.

ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿಯ ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿ

ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ವಕ್ಫ್ ಆಸ್ತಿಗಳ ರಕ್ಷಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ವಕ್ಫ್ ಆಸ್ತಿಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ನೋಂದಣಿ, ವಕ್ಫ್ ಆಸ್ತಿಗಳು ಅಕ್ರಮ ಒತ್ತುವರಿಯಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುವುದು, ವಕ್ಫ್ ಆಸ್ತಿಗಳಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯವು ಧಾರ್ಮಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಮಸೀದಿಗಳು, ದರ್ಗಾಗಳು ಮತ್ತು ಮದರಸಾಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಆಸ್ತಿಗಳ ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು

ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಭಾರಿ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಒಂದು ವರ್ಗವು ಇದನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಮೇಲಿನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ವರ್ಗವು ಇದನ್ನು ವಕ್ಫ್ ಆಸ್ತಿಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ತರುವ ದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು, ತಾವು ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಯ್ದೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಸುಗಮವಾಗಿ ಜಾರಿಯಾಗಲು ಹಲವು ಸವಾಲುಗಳಿವೆ. ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ. ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ, ಹೊಸ ಸದಸ್ಯರು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು. ದಶಕಗಳಿಂದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸದಸ್ಯರೇ ತುಂಬಿದ್ದ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ, ಹೊಸಬರ ಆಗಮನವು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಸಮನ್ವಯಗೊಳ್ಳಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಕುತೂಹಲದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.

ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಸದಸ್ಯರ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನದ 'ಒಂದೇ ದೇಶ, ಸಮಾನ ಆಡಳಿತ' ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯತ್ತ ಸಾಗುವ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಮಂಡಳಿಯು ತನ್ನ ಹೊಸ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಲಿದೆ.