ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಎಐ ಸಹಾಯಕ, ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಲ್ಲ: ನ್ಯಾ. ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (ಎಐ) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ತಾರ್ಕಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಎಂದಿಗೂ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್‌ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜರ್ಮನಿಯ ಕಾರ್ಲ್‌ಸ್ರುಹೆಯಲ್ಲಿರುವ ಫೆಡರಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟಿಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಉಲ್ರಿಚ್ ಹರ್ಮನ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಎಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಾನೂನು ಸಂಶೋಧನೆ, ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು 16 ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವಂತಹ ಸೀಮಿತ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಎಐ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವೇ ಹೊರತು, ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿ

ಎಐ ಅಳವಡಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್‌ನ ಸಮಿತಿಯು ಕರಡು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಈ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ನಿಗದಿ, ಪ್ರತಿಲಿಪಿ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅನುವಾದದಂತಹ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಎಐ ಬಳಕೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು, ಆರೋಪಿ ಜಾಮೀನಿಗೆ ಅರ್ಹನೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಎಐ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಶಾಶ್ವತ ಉನ್ನತ ಸಮಿತಿಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನಿಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನಿಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ಅವರು, ಭಾರತವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಜರ್ಮನಿಯು ನಾಗರಿಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಸಮಾನ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.

ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲೋಕ್ ಅದಾಲತ್ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೋಕ್ ಅದಾಲತ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಜನರಿಗೆ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಲುಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಡೆಸಿದ ಸಮಾಧಾನ ಸಮಾರೋಹದಂತಹ ವಿಶೇಷ ಲೋಕ್ ಅದಾಲತ್‌ಗಳು ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೈಗೆಟುಕುವಂತೆ ಮಾಡಿವೆ. ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಜಂಟಿ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು.

ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಸ್ಪಂದನಶೀಲವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು. ಜರ್ಮನಿಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕೇಸ್ ಫೈಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಕ್ಲೌಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿವೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಂತರ ಎಷ್ಟೇ ಆದರೂ, ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಒಮ್ಮತದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದರು.