ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ತೆರೆಯುವ ಇರಾನ್ ಪ್ರಸ್ತಾವ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಟ್ರಂಪ್
ಇಲ್ಲಿ ಹಡಗು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಇಂಧನ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಏಳು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತೆರೆಯುವಂತೆ ಇರಾನ್ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಇರಾನ್ ಇದೀಗ ಅಮೆರಿಕದ ಅಧಿಕೃತ ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮ ನಿಲುವಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ. ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತಲುಪಿದ ಬಳಿಕ ಮುಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಇರಾನ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಅರಾಘ್ಚಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25ರಂದು ಇರಾನ್ ಏಳು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜಲಸಂಧಿ ತೆರೆಯುವ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕ ತನ್ನ ನೌಕಾ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಸಡಿಲಿಸುವುದು, ಇರಾನ್ ತೈಲ ಮಾರಾಟದ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಲೆಬನಾನ್‌ನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಕದನ ವಿರಾಮ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಇರಾನ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತ್ತು.
ಅಮೆರಿಕದ ನಿಲುವಿಗಾಗಿ ಕಾದ ಇರಾನ್
ಇರಾನ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಅರಾಘ್ಚಿ, ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಪ್ರಸ್ತಾವ ತಿರಸ್ಕಾರದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಾತುಕತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಟ್ರಂಪ್ ಹಲವು ಬಾರಿ ಪರಸ್ಪರ ಭಿನ್ನವಾದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅರಾಘ್ಚಿ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ ಅಂತಿಮ ನಿಲುವು ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಇರಾನ್ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ. ಆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಆಧರಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ನೇರ ಮಾತುಕತೆಗಿಂತ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂದೇಶ ವಿನಿಮಯ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ.
ಏಳು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜಲಸಂಧಿ ತೆರೆಯುವ ಪ್ರಸ್ತಾವವೇನು?
ಇರಾನ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತಾವದ ಪ್ರಕಾರ ಅಗತ್ಯ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ ಏಳು ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಬಹುದು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾನ್‌ನ ಅಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕುರಿತ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸುವುದಕ್ಕೂ ತೆಹ್ರಾನ್ ಸಿದ್ಧವಿದೆ ಎಂದು ಅರಾಘ್ಚಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಒಪ್ಪಂದದ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಪತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನೇ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿ ಏಳು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಲಸಂಧಿ ತೆರೆಯುವ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಇರಾನ್ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ.
ಇರಾನ್ ಮುಂದಿಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಷರತ್ತುಗಳು
ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ತೆರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ ನೌಕಾ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು ಎಂಬುದು ಇರಾನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಬೇಡಿಕೆ. ಇದರ ಜತೆಗೆ ಇರಾನ್ ತೈಲ ಮಾರಾಟದ ಮೇಲಿನ ಅಮೆರಿಕದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಲೆಬನಾನ್‌ನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಕದನ ವಿರಾಮ ಜಾರಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂದು ತೆಹ್ರಾನ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ. ಈ ಷರತ್ತುಗಳು ಈಡೇರಿದರೆ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮುದ್ರ ಸಂಚಾರ ಪುನರಾರಂಭಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಇರಾನ್ ಹೇಳಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16ರಂದು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಯುದ್ಧ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಹಾಗೂ ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ತೆರೆಯುವ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಇರಾನ್ ಕಳುಹಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ರಾಯಿಟರ್ಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.
ಟ್ರಂಪ್ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಏಕೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು?
ಇರಾನ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಟ್ರಂಪ್ ನೇರವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇರಾನ್ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿರುವುದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತನ್ನ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಎಂದು ಟ್ರಂಪ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಈಗಾಗಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೈಲ ಸಾಗಾಟ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇರಾನ್ ಮುಂದಿಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ಟ್ರಂಪ್ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಏಕೆ ಪ್ರಮುಖ?
ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಒಮಾನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಈ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನ ತೈಲ ಮತ್ತು ದ್ರವೀಕೃತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಮಾಣ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಹಡಗು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಇಂಧನ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇರಾನ್ ಜಲಸಂಧಿ ತೆರೆಯುವ ಪ್ರಸ್ತಾವ ಮುಂದಿಟ್ಟ ಬಳಿಕ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಇಳಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು ಎಂದು ರಾಯಿಟರ್ಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು.
ಜೂನ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು
ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಸ್ತಾವಕ್ಕೆ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇರಾನ್–ಅಮೆರಿಕ ಒಪ್ಪಂದದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಇದೆ. ಆ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕದನ ವಿರಾಮ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಮಾತುಕತೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಅಂಶಗಳಿದ್ದವು. ಆದರೆ ನಂತರ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಷ್ಠಾನ ಕುರಿತು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಎದುರಾದವು. ಟ್ರಂಪ್ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಒಪ್ಪಂದ ಮುಗಿದಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು. ಇರಾನ್ ಕೂಡ ಅಮೆರಿಕ ತನ್ನ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಪತ್ರವನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಇದೀಗ ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಪುನಃ ತೆರೆಯುವ ಹೊಸ ಪ್ರಸ್ತಾವದ ಮೂಲಕ ಮಾತುಕತೆ ಮುಂದುವರಿಸಲು ತೆಹ್ರಾನ್ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ.
ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ವದ್ದು
ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ನಡುವಿನ ಈ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ನಡುವೆ ಪರೋಕ್ಷ ಸಂಪರ್ಕ ನಡೆದಿದೆ. ಕತಾರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇರಾನ್–ಅಮೆರಿಕ ನಡುವೆ ಸಂದೇಶ ರವಾನಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇರಾನ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತಾವವೂ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ. ಇದೀಗ ಅಮೆರಿಕದ ಅಂತಿಮ ನಿಲುವನ್ನು ಕೂಡ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಪಡೆಯಲು ತೆಹ್ರಾನ್ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ.
ಮುಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಏನು?
ಸದ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ತೆರೆಯುವ ಕುರಿತು ಇರಾನ್ ಮುಂದಿಟ್ಟಿರುವ ಏಳು ದಿನಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾವಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿಲ್ಲ. ಟ್ರಂಪ್ ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಮಾತುಕತೆ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಅಮೆರಿಕದ ಅಧಿಕೃತ ನಿಲುವು ಮತ್ತು ಇರಾನ್‌ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಇರಾನ್ ಮಾತ್ರ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಅಂತಿಮ ನಿಲುವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಬಳಿಕ ಮುಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸದ್ಯ ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಭವಿಷ್ಯ, ಅಣು ಮಾತುಕತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕದನ ವಿರಾಮದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳತ್ತ ಗಮನ ನೆಟ್ಟಿದೆ.
